LYS Asit-Baz Ders Notu

LYS Asit-Baz Ders Notu
Bu konu özetimizde sizler için hazırlanmış olan Asit-Baz konusunun önemli yerlerini içeren LYS Asit-Baz Ders Notunu bulabilirsiniz.

ASİT – BAZ KAVRAMLARI

Bu konumuzda asit-baz kavramlarından bahsedeceğiz. İlk başlarda biraz zor gelebilir. Dikkalice okursanız ve daha sonra konu anlatımlı videomuzuda izlerseniz kolayca öğrenebilirsiniz. İyi Dersler…

Asit: Sulu çözeltilere H+ iyonu verebilen maddelerdir.

Baz: Sulu çözeltilere OH iyonu verebilen maddelerdir.

Diğer bir ifadeyle H+ iyonu verebilen maddelere asit, H+ iyonu alabilen maddelere baz denir.

Bu genel tanıma göre;

lys.konu-anlatimi.gen.tr

denkleminde HF, H+ iyonu verebildiğinden asit, H2O, H+ iyonu alabildiğinden bazdır.

Tepkime çift yönlü olduğundan H3O+ iyonu, H+ iyonu verebildiğinden asit, F ise H+ alabildiğinden bazdır.

lys.konu-anlatimi.gen.tr

Asit-1   Baz-2    Asit-2   Baz-1

şeklinde yazılabilir. Bu ise herbir asit ve bazın birer eşlenik asit-baz çiftinden oluştuğunu gösterir.

Örnek olarak:

lys.konu-anlatimi.gen.tr

Asit-1   Baz-2    Asit-2   Baz-1

lys.konu-anlatimi.gen.tr

Baz-2  Asit-1       Asit-2   Baz-1

Aynı numarayla gösterilen asit baz çiftine konjuge asit-baz çifti denir.

SUYUN İYON DENKLEMİ

Su çok az dahi olsa elektrik akımını ilettiğine göre, su içerisinde iyonların bulunduğu aklımıza gelmelidir.

lys.konu-anlatimi.gen.tr

şeklinde iyonlaşır.

Olay bir denge olayı olduğundan denge sabitine suyun denge sabiti (Ksu) denir.

25 °C de deneysel olarak Ksu değeri 1.10–14 olarak hesaplanmıştır.

Ksu = [H+].[OH]

eşitliği bütün sulu çözeltiler için geçerlidir.

Asit suya H+ iyonu vereceğine göre [H+] = [OH] eşitliği bozularak [H+] > [OH] olacaktır.

Baz suya OH iyonu verecek ya da H+ iyonu alacaktır.

Baz çözeltisi için [H+] < [OH] söz konusu olacaktır.

[H+] = [OH] = 1.10–7 

[H+] > [OH]

[H+] < [OH]

[H+] > 1.10–7 M

[H+] < 1.10–7 M

[OH] > 1.10–7 M

M ise ortam nötr 

ise çözelti asidik

ise çözelti bazik

ise çözelti asit

ise çözelti baz

ise çözelti baz

Not: Bir çözelti asit çözeltisi ise işlemler H+ iyonlarıyla yapılmalıdır. Çözelti baz çözeltisi ise işlemler OH iyonlarıyla yapılmalıdır.

pH ve pOH

pH = –log[H+]
pOH = –log[OH]
pH + pOH = 14

eşitlikleri yardımıyla bir çözeltinin [H+] derişimi ya da [OH] derişimi bilinirse pH’ı ya da pOH’sı, pH’ı ya da pOH’ı bilinen bir çözeltinin [H+] derişimi ya da [OH] derişimi bulunur.

Saf su için;

[H+]= [OH]= 1.10–7 olduğundan

pH = –log[1.10–7]

pH = 7

pOH = –log[1.10–7]

pOH = 7 bulunur.

Asit Baz
  1. [H+] > [OH]
  2. [H+] > 10–7 M
  3. [OH] < 10–7 M
  4. pH < 7
  5. pOH > 7
  6. pH < pOH
  1. [H+] < [OH]
  2. [H+] < 10–7 M
  3. [OH] > 10–7 M
  4. pH > 7
  5. pOH < 7
  6. pH > pOH

Örnek – 1

Bir asit çözeltisinin [H+] derişimi 1.10–3 M ise bu çözeltinin pH ve pOH’ı nedir?

Çözüm

[H+] = 1.10–3 M ise

pH = –log[H+]

pH = –log[1.10–3]

pH = 3

pOH = 11 olarak bulunur.

ZAYIF ASİT ve BAZLAR (Ka ve Kb)

Kuvvetli asitler ve bazlar suda % 100 iyonlaştıklarından bunlarla ilgili soruları denge sabiti kullanmadan çözüyorduk. Ancak zayıf asit ve bazlarda %100 iyonlaşma olmadığından bir denge söz konusudur.

Zayıf HA asiti için;

lys.konu-anlatimi.gen.tr

lys.konu-anlatimi.gen.tr

ya da

lys.konu-anlatimi.gen.tr

lys.konu-anlatimi.gen.tr

Şeklinde denge denklemleri yazılabilir.

lys.konu-anlatimi.gen.tr

lys.konu-anlatimi.gen.tr

Zayıf asitler için uygulanan işlemlerden hareket ederek zayıf bazlar için gerekli eşitlikler elde edilebilir.

lys.konu-anlatimi.gen.tr

lys.konu-anlatimi.gen.tr

Örnek – 2

0,1 M lık HA asitinin pH =3 tür. Buna göre, asitin Ka sı kaçtır?

Çözüm

lys.konu-anlatimi.gen.tr

lys.konu-anlatimi.gen.tr

pH = 3 ise [H+] = 1.10–3 olduğundan,

[A] = 1.10–3 olacaktır.

lys.konu-anlatimi.gen.tr

9 ihmal edilir.

0,1 in yanında 1.10–3 çok küçük olduğundan ihmal edilir.

Ka = 1.10–5 olarak hesaplanır.

NÖTÜRLEŞME

Asit + Baz ® Tuz + H2O
reaksiyonuna nötrleşme reaksiyonu denir. Herhangi bir asitle herhangi bir bazın tepkimeye girerek tuz oluşturması işlemine nötrleşme olayı denir.

Genel nötürleşme denklemi

H+ + OH ® H2O şeklindedir.

Asitten gelen H+ iyonlarıyla bazdan gelen OH iyonlarının birleşmesi olayı nötürleşmedir. Asitten gelen H+ iyonlarının mol sayısı ile, bazdan gelen OH iyonlarının mol sayısı birbirine eşit ise ortam nötr olur. Yani pH = 7 olur.

TAMPON ÇÖZELTİLER

  1. Zayıf bir asit ve bu asitin tuzunun karışımından oluşan çözeltiler tampon çözeltidir.
lys.konu-anlatimi.gen.tr
  1.  
  2. Zayıf bir baz ve bu bazın tuzunun karışımından oluşan çözeltiler tampon çözeltidir.
lys.konu-anlatimi.gen.tr
  1.  
  • Kuvvetli bir baz ile zayıf bir asitin birleşmesiyle oluşan tuzlar bazik tuz özelliği gösterirler ve bu tuzların anyonu hidrolize uğrar.
  • Zayıf asit ile zayıf bazın birleşmesiyle oluşan tuzlarda hem katyon, hem anyon hidrolize uğrar.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir