LYS Mayoz Bölünme Ders Notu

LYS Mayoz Bölünme Ders Notu
Bu konu özetimizde sizler için hazırlanmış olan Mayoz Bölünme konusunun önemli yerlerini içeren LYS Mayoz Bölünme Ders Notunu bulabilirsiniz.

Mayoz Bölünme:

  • 2n kromozomlu canlılarda ve eşey ana hücrelerinde görülür.
  • Mayozda bir hücreden 4 yavru hücre oluşur.
  • Mayozda; sperm, yumurta ve polen hücreleri oluşur.
  • Mayozda oluşan hücreler birbirleri ile ve ana hücreyle benzemezler.
  • Mayozda oluşan hücrelerin kromozom sayısı ana hücrenin yarısı kadardır.
  • Mayozda terat, sinopsin, krosing-over olayları görülür.
  • Mayız bölünme ergenlikle başlar. Kadınlarda menopoz ile erkeklerde andropoz ile biter.
  • Mayoz-1 ve Mayoz-2 diye iki evrede gerçekleşir.
  • Çekirdek ve sitoplazma iki kez bölünür.
  • Çeşitliliğe neden olur.
  • Mayoz-1 de homolog kromozomlar Mayoz-2’de ise kardeş kromtidler ayrılır.

 

Şekil: Mayoz Bölünme

Mayozun Evreleri

İnterfaz:

  • DNA, RNA ve organel miktarı iki katına çıkar
  • Protein ve ATP sentezi olur.

Şekil: Mayoz Bölünme Evreleri

Mayoz 1:

Profaz 1:

  • Kromatin ağı kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluştururlar.
  • Çekirdek zarı ve çekirdekçik eriyerek kaybolur.
  • Setrozom kendini eşler.
  • Kutuplara çekilir ve iğ iplikleri oluşur.
  • Homolog kromozomlar yan yana dizilir.( Homolog kromozomların yarısı anneden yarısı babandan gelen aynı karakter ile ilgili genlerdir). Yan yana gelen bu 4 kromotide tetrat denir.
  • Kardeş olmayan kromotidler birbirine yaklaşır ve birbirlerine sarılırlar. Bu olaya sinapsis denir.
  • Birbiri üzerine kurulmuş kromozomlar karşılıklı olarak parça değiştirir. Bu olaya ise krosing-over (Parça değişimi) denir. Krosin-overla beraber genler değiştirilmiş olur. Canlılar arasında genetik çeşitlilik sağlanır.

Metafaz 1:

  • Sentrioller kutuplara çekilmiş arlarında iğ iplikleri oluşmuş ve çekirdek zarı erişmiştir.
  • Birbiri ile bağlanmış kromozomlar ekvator düzlemi üzerinde sıralanmıştır.

Anafaz-1

  • Hücrenin ekvator düzleminde karşı karşıya duran homolog kromozomlar çiftleri, birbirinden ayrılarak kutuplara doğru çekilir.
  • Kardeş kromotidler ise kromozomun setromer bölgesinde birbirine bağlı olarak bölünür.
  • Mitoz bölünmenin Anafaz sefasında ise aynı kromozomların kardeş kromotitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara doğru çekilir.

Metafaz-1:

  • Homolog kromozomlar karşılıklı olarak hücrenin ekvator düzleminde toplanarak sentromer bölgesinden iğ ipliklerine tutunur.

Anafaz-1:

  • Homolog kromozom çiftleri birbirinden ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına doğru çekilir, böylece oluşacak iki hücrenin genetik olarak birbirinden farklı yapıda olması sağlanır.

Telefaz-1:

  • Kutuplara çekilen kromozomların etrafında çekirdek zarı ve çekirdekçik oluşur. Telefaz-1 sonunda çekirdek bölünmesi tamamladığı için hücre iki çekirdekli olur.

Sitokinez-1:

  • Sitoplazma bölünmesi; çekirdek bölünmesi tamamlandığında sitoplazma bölünmesi gerçekleşir. Sitoplazma bölünmesinde, bitki hücrelerinde ara lamel oluşumu ile, hayvan hücrelerde ise boğumlanma ile bölünür. Bu olay sonucundan 2n kromozomlu hücrelerden n kromozomlu, genetik yapısı birebirinden farklı iki hücre oluşur.

Not:Sinapsis, tetrat oluşumu ve krosing-over sadece mayoz bölünmede Mayoz-1 de gerçekleşir.

Mayoz-2

Profaz-2

  • Çekirdek zarı ve çekirdekçik eriyerek kaybolur.Sentriyoller hayvan hücrelerinde iğ ipliklerini oluşturu. Bitki hücrelerinde iğ ipliklerini sitoplazmadaki enzimler oluşturur.

Metafaz-2

  • Kromozomlar hücrenin ekvator düzleminde kardeş kromatitler kutuplara bakacak şekilde dizilir. Setromerler bölgelerinden iğ ipliklerini tutarlar.

Anafaz-2

  • İğ iplikleri kasılarak kormozomların kardeş kromotidlerin setromer bölglerinden ayrılır

Telofaz-2

  • Bu safhanın tamamlanmasıyla mayoz bölünme bitmiş olur. Profaz II evresinde kaybolan çekirdek zarı yeniden yapılır. Kromozomlar tekrar kromatin iplik haline dönüşür. Mayoz bölünmenin başlangıcında kaybolan çekirdekçikler tekrar ortaya çıkar.
  • Telofazın sonuna doğru sitoplazma bölünmesi başlar. Sitokinezin tamamlanmasıyla diploit (2n) kromozomlu eşey ana hücresinden haploit (n) kromozomlu dört hücre oluşmuş olur.

Mayoz bölünme ve Mitoz Bölünme Karşılaştırması

                                

Spermatogenez:

  • Sperm ana hücrelerinde mayoz bölünme ile sperm hücresi oluşumuna denir. Oluşan spermlerin hepsi yumurta hücresini dölleyebilir. Sperm hücrelerinin kromozom formülü 22+X veya 22+Y dır.

Oogenez:

  • Yumurta ana hücrelerinde mayoz bölünme ile yumurta oluşumuna denir.4 yumurta hücresi oluşur. Bunların bir tanesi büyük bol sitoplazmalı ve döllenebilir. Geriye kalan 3 tanesi eriyerek kaybolur.Kromozom formülü 22+X dir

Sayfa No İçerikleri :

  • SAYFA 1: Hücre Bölünmesine Giriş ve Bölünme Sebepleri
  • SAYFA 2: Mitoz ve Amitoz Bölünme
  • SAYFA 3: Mayoz Bölünme
SAYFA NO:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir